W ostatnim czasie, czytając „Wybaczam Ci” autorstwa Remigiusza Mroza, trafiłam na interesujący fragment w książce dot. zawarcia związku małżeńskiego. Główna bohaterka w trakcie rozmowy z  jednym z członków swojej rodziny przyznała się, że nie zawarła ślubu cywilnego, a jedynie ślub kościelny. Co ciekawe, małżonkowie ukryli ten fakt – sama uroczystość odbyła się w kościele, zaproszono gości, następnie odbyło się wesele, ale nikt poza parą młodą nie był świadomy powyższego…

 

Czy powyższy scenariusz jest w ogóle możliwy?

Tak, choć rzeczywiście wydaje się mało realny. Większość par decyduje się na ślub cywilny lub ślub konkordatowy, który potocznie jest określany mianem ślubu kościelnego, ale wywiera on skutki w prawie świeckim oraz w prawie kanoniczym (kościelnym).

 

Dlaczego główna bohaterka zdecydowała się jedynie na ślub kościelny?

Odpowiedź jest prosta – jej partner był już w innym związku małżeńskim (w ramach zawartego ślubu cywilnego). Więcej nie zdradzę 😉

 

Jakie skutki prawne wywołuje sam ślub kościelny? 

W świetle prawa świeckiego – żadne. Dla prawa obowiązującego w Polsce nie ma on znaczenia. Nie stosuje się tutaj regulacji zawartych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym oraz w Kodeksie cywilnym. Małżonkowie zawierający jedynie ślub kościelny nie dziedziczą po sobie, nie mają majątku wspólnego małżeńskiego, nie muszą martwić się o długi współmałżonka, itd.

 

Jakie skutki wywołuje zatem ślub cywilny (lub częściowo ślub konkordatowy) w sferze polskiego porządku prawnego?

Tych jest bardzo dużo, stąd wymienię ich kilka: 

• przede wszystkim zgodnie z art. 31 § 1 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego, pomiędzy małżonkami powstaje z mocy ustawy wspólność majątkowa (wspólność ustawowa) obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (majątek wspólny),
• zgodnie z art. 182 Kodeksu postępowania karnego, małżonkowie mają prawo odmowy składania zeznań (jako bliska rodzina); co ciekawe, takie prawo trwa pomimo ustania małżeństwa,
• kolejno, zgodnie z art. 691 Kodeksu Cywilnego, małżonek ma prawo wstąpienia w stosunek najmu lokalu mieszkalnego w razie śmierci drugiego współmałżonka,
• zawarcie małżeństwa powoduje również, że pomiędzy małżonkami powstaje obowiązek alimentacyjny, czyli obowiązek dostarczania środków utrzymania i wychowania (art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego),
• dodatkowo, zgodnie z przepisami Kodeksu Cywilnego, małżeństwo ma bardzo duży wpływ na dziedziczenie;

Inne, niemniej ważne aspekty występujące po zawarciu związku małżeńskiego, to zobowiązanie małżonków do wspólnego pożycia. Powyższe oznacza, że małżonkowie muszę utrzymywać ze sobą więź o charakterze duchowym, fizycznym i gospodarczym. Pomiędzy małżonkami powstaje także obowiązek wzajemnej pomocy, który obliguje małżonków do wspierania się nawzajem i to nie tylko w sytuacjach wyjątkowych, ale także w ramach wykonywania zwykłych, codziennych czynności w gospodarstwie domowym. Ewidentnie można tu też dostrzec obowiązek współdziałania małżonków dla dobra rodziny, czyli dokonywanie wszelkich czynności, które są niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania rodziny.

 

Co ciekawe, wszystko powyższe jest dość częstym argumentem na sali sądowej podczas spraw rozwodowych. Często można usłyszeć, że „mąż mi nie pomagał w domu” czy „żona nie siedziała w domu i nic nie robiła, nawet obiadu nie ugotowała i nie miałem co jeść po przyjściu do domu”. I uwierzcie – ma to dla sprawy rozwodowej znaczenie.

 

Czy rozwiązanie małżeństwa zawartego poprzez ślub kościelny poprzez rozwód jest możliwe?

Nie. Instytucja rozwiązania małżeństwa poprzez rozwód zarezerwowana jest dla prawa świeckiego. Wobec powyższego, rozwiązanie małżeństwa poprzez rozwód możliwe jest jedynie w przypadku ślubu cywilnego bądź konkordatowego, ale w tym drugim przypadku – wywoła ono skutki jedynie w sferze prawa polskiego (nie kościelnego). Z punktu widzenia kościoła, nadal będziecie małżeństwem.

 

Oczywiście, możecie spotkać się ze stwierdzeniem „rozwód kościelny”, jednak jest to potoczna nazwa dla instytucji „unieważnienia małżeństwa”.

 

*** 

Podsumowując – czy zawieranie ślubu kościelnego ma sens? Czy małżeństwo głównej bohaterki przetrwało? Czy zawarli ślub cywilny celem usystematyzowania swojego małżeńskiego życia pod względem prawnym? Musicie sami przeczytać, żeby się dowiedzieć 😉

 

Jeżeli interesuje Cię temat małżeństwa, uzyskania rozwodu, przesłanek orzeczenia rozwodu, zapraszamy do kontaktu z naszą Kancelarią. Rozwiejemy wszelkie wątpliwości, a także pomożemy przejść przez tę emocjonalną i trudną dla Ciebie procedurę.